W połowie lipca 2026 r. ruszyły długo planowane prace na 4 rampach kamiennych przy ujściu Bukowej. Zarząd Zlewni w Stalowej Woli (jednostka terenowa Wód Polskich) zlecił zadanie pt. „Remont istniejących stopni kamiennych oraz ich ubezpieczenia zlokalizowanych na rz. Bukowa oraz zabudowa wyrw powstałych w ich obrębie”. Całkowity koszt prac wyniesie ponad 800 tysięcy złotych. Prace odbywają się na bazie naszej ekspertyzy, która jest dostępna tutaj. Ekspertyza ta jest z kolei częścią Projektu renaturyzacji Bukowej, który właśnie zaczyna nabierać kształtów w rzeczywistości!
Remont ramp ma potrwać maksymalnie 4 miesiące. Aktualnie prowadzone są prace przygotowawcze: wyciętych zostało łącznie 45 drzew (pod nadzorem ornitologa), następnie utworzone zostaną drogi techniczne umożliwiające dojazd ciężkim sprzętem do ramp. Do każdego z 4 obiektów będzie musiało dojechać kilkadziesiąt wywrotek kamieni i żwiru, prace będą więc zauważalne w terenie. Duża część prac będzie polegała bowiem na zasypywaniu istniejących kotłów eworsyjnych poniżej aktualnych ramp.
Prace w obrębie 4 ramp kamiennych nie będą miały wpływu na rzędne zwierciadła wody w Bukowej. Rampy nie będą obniżane, ani podwyższane. W związku z tym prowadzone prace nie będą miały wpływu ani na stan wód gruntowych w sąsiedztwie rzeki, ani na zagrożenie powodziowe.
Parametry budowli które ulegną zmianie to zmniejszenie spadku podłużnego do ok. 5% i użycie kamieni o mniejszej średnicy niż obecnie oraz żwiru, tak żeby utrzymać odpowiednio dużą głębokość wody na całej długości każdej rampy. Zmiany te będą kluczowe dla ryb, które dotychczas nie były w stanie pokonać ramp, przez nachylenie przekraczające 15% (w przypadku niektórych ramp).
Od kilkudziesięciu lat ryby migrujące z Sanu mogły wpłynąć w Bukową na 1 kilometr od ujścia, przy wysokim stanie Sanu na 2 kilometry (gdy pierwsza rampa była przykryta wodą). Po zakończeniu prac rampy nie powinny już stanowić istotnej przeszkody migracyjnej, a dla ryb otworzy się 100 km rzek! Będą to przede wszystkim Bukowa, Biała, Gilówka i Trzebensz, na pozostałych dopływach istotne sztuczne bariery zlokalizowane są blisko ujścia. To niezwykle duża zmiana. Wyniki odłowów ryb, które prowadziliśmy w latach poprzednich wskazują jednoznaczny obraz: na odcinku 2 km poniżej dwóch ramp przy ujściu w Bukowej żyje 30 gatunków ryb, w całym dorzeczu powyżej łącznie 20 gatunków. Jak pisaliśmy w Projekcie renaturyzacji Bukowej „W Bukowej stwierdzono występowanie 30 gatunków ryb i minogów, z czego 26 gatunków przy ujściu do Sanu, w większości poniżej sztucznych barier, a tylko 20 gatunków na pozostałych 85% długości rzeki. 10 gatunków ryb występuje jedynie w ostatnich 2 km (czyli 3% długości) rzeki. Odłowy ryb na pozostałych 97% długości rzeki i w dopływach Bukowej pokazują też, że w wyższej części zlewni ryb jest mniej – przy ujściu Bukowej niektóre gatunki odławiane były w setkach lub dziesiątkach osobników, w wyższej części zlewni wyłącznie pojedyncze. […] Gatunki ryb stwierdzone jedynie w przyujściowym odcinku Bukowej (a nigdzie indziej w dorzeczu, przynajmniej w ostatnich latach) to: brzana, brzanka, jazgarz, kiełb białopłetwy, koza bałtycka, krąp, różanka, słonecznica, świnka, wzdręga.” Spodziewamy się, że gatunki te będą rekolonizować rzeki zlewni Bukowej w kolejnych latach, a także że liczebność ryb z gatunków reprezentowanych wcześniej wzrośnie. Będziemy prowadzić odłowy kontrolne ichtiofauny już w przyszłym roku.
Tymczasem jesteśmy w stałym kontakcie z wykonawcą prac i Zarządem Zlewni. W tym tygodniu w terenie omawialiśmy już szczegóły dotyczące kluczowych parametrów budowli z geodetą i wykonawcami. Nie ukrywamy, że cieszymy się i bardzo doceniamy Zarząd Zlewni w Stalowej Woli za podjęcie się przeprowadzenia tego działania i profesjonalną współpracę. Będziemy informować o postępach prac, a na ich zakończenie pokażemy efekty wraz z pomiarami drożności dla ryb. Tymczasem załączamy krótki film w którym Piotr Bednarek, prezes fundacji Wolne Rzeki wspólnie z Fabianem Ziębą, dyrektorem Zarządu Zlewni w Stalowej Woli, omawiają początek prac.