Dębowiec to niewielka nizinna rzeka przecinająca Lasy Janowskie z północnego wschodu na południowy zachód, lewy dopływ Łukawicy uchodzącej parę kilometrów dalej do Sanu. Dębowiec zasila małe kompleksy stawów rybnych, m.in. w Kochanach czy Świdrach. Malowniczo meandrujące koryto tego cieku zasługuje na ochronę w zasadzie w całym biegu. Najciekawszy fragment doliny położony jest na wschód od osady Lipowiec. W tym miejscu duże wypłaszczenie pozwala na istnienie wspaniałego łęgu olszowego na silnie uwodnionych namułach torfiastych. To właśnie ten odcinek doliny chcemy objąć prawną ochroną w formie rezerwatu przyrody.
23 kwietnia 2025 r. złożyliśmy do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Rzeszowie Wniosek o utworzenie rezerwatu Dolina Dębowca wraz z dokumentacją przyrodniczą Projektowany Rezerwat Dolina Dębowca – wyniki inwentaryzacji przyrodniczej wykonanej w latach 2015-2025.
W 2020 r. ramach projektu Planu Urządzania Lasu dla Nadleśnictwa Janów Lubelski złożyliśmy wniosek o wyłączenie z gospodarowania obszar łęgu. Łęg został uznany za ekosystem referencyjny, dla którego w nowym PUL nie ma wskazań gospodarczych, czyli jak rozumiemy, nie będzie on eksploatowany. Jak czytamy w odpowiedzi na nasz wniosek: „Wykonawca prac w uzgodnieniu z Nadleśnictwem drzewostany obejmujące wydzielenia 226f,g,i,j,k,l, 227m o powierzchni 22,43 ha, położone w leśnictwie Kruszyna w pozycji Dolina rzeki Dębowiec wykazał w POP w tabeli nr 38 jako ekosystemy referencyjne. Wobec tego dla tej grupy gruntów leśnych nie planuje się wskazań gospodarczych.” Odpowiedź na uwagi do PPUL Nadleśnictwa Janów Lubelski
Na szczególną uwagę zasługuje bogactwo awifauny, zwłaszcza w najbardziej zabagnionym odcinku. Na obszarze proponowanego rezerwatu przyrody stwierdzono występowanie 69 gatunków ptaków, w tym 59 gatunków lęgowych: 12 gniazdujących możliwie, 35 gniazdujących prawdopodobnie i 12 gniazdujących pewnie. Najciekawszymi i jednocześnie wymagającymi szczególnej ochrony gatunkami gniazdującymi na terenie projektowanego rezerwatu Dolina Dębowca są dzięcioł białogrzbiety i sóweczka. Regularnie w celu żerowania odwiedza to miejsce para bocianów czarnych z pobliskiego gniazda. Duża ilość wykrotów to raj dla strzyżyków – mało gdzie w okolicy można usłyszeć ich tyle naraz. Kilkukrotnie z łęgu słyszany był puchacz.
