Kolejne polskie obszary wodno-błotne na liście ramsarskiej!

ujście wisły

10 stycznia do listy obszarów wodno-błotnych Konwencji Ramsarskiej Polska włączyła trzy nowe obiekty – Ujście Wisły (Site no. 2321), Stawy Przemkowskie (Site no. 2320) i Torfowiska Doliny Izery (Site no. 2319). Dołączyły one zatem do 13 innych znajdujących się w naszym kraju, które mają znaczenie międzynarodowe. Wcześniej na liście znajdowały się już takie obszary jak Ujście Warty, Biebrzański Park Narodowy czy Rezerwat Przyrody Stawy Milickie.

Izera jest prawym dopływem Łaby. Wypływając ze źródliska w Górach Izerskich, pokonuje ok. 15 km tworząc granicę polsko-czeską w swoim górnym biegu. Torfowiska wysokie i przejściowe wykształciły się w tym miejscu przez stagnację wody opadowej w nieprzepuszczalnym podłożu w holocenie. Większość torfowisk pokryta jest kosodrzewiną (Pinus mugo) – są to najniżej notowane stanowiska tego gatunku w Sudetach (800-840 m n.p.m.). Zarośla kosodrzewiny otaczają niewielkie niezadrzewione powierzchnie, porośnięte roślinnością typową dla wysokich torfowisk górskich, m. in. wełnianką pochwowatą (Eriophorum vaginatum) czy turzycą skąpokwiatową (Carex pauciflora). Występuje tu także jedno z trzech stanowisk brzozy karłowatej (Betula nana) w Polsce. W 2000 roku obszar ten objęto ochroną – rezerwat „Torfowiska Doliny Izery” o powierzchni 485 ha ma chronić cenne zbiorowiska roślinności torfowiskowej. Gatunki ptaków o znaczeniu europejskim występujące w rezerwacie to cietrzew (Lyrurus tetrix), puchacz (Bubo bubo) i włochatka (Aegolius funereus).

Stawy Przemkowskie są położone w zachodniej Polsce w dolinie Szprotawy. Obejmują dwa duże kompleksy o łącznej liczbie 35 stawów wraz z przylegającymi do nich podmokłymi łąkami, zbiorowiskami trzcinowymi i łęgami. Miejsce to szczyci się względnie dużą ilością obserwowanych ptaków. Stwierdzono tu 216 gatunków, w tym 48 wodno-błotnych. Warto wspomnieć tu o bardzo dużej populacji wąsatki (Panurus biarmicus) i ważnych dla Europy derkaczu (Crex crex), gąsiorku (Lanius collurio) i zimorodku (Alcedo atthis). W trakcie migracji obserwuje się tu kilkutysięczne stada gęsi. Stawy, mogące retencjonować spore ilości wody, pełnią ważną rolę przeciwpowodziową w regionie. Na ich terenie znajduje się rezerwat przyrody i park krajobrazowy.

Ujście Wisły składa się z dwóch obszarów skupionych przy Wyspie Sobieszewskiej nad Zatoką Gdańską. Wisła rozdziela się w tym miejscu na trzy koryta, z których jedno uchodzi do morza po zachodniej części wyspy (jako Wisła Śmiała), drugie – po wschodniej (jako Przekop Wisły – jest tworem antropogenicznym). Trzecie – Wisła Martwa – wpada do morza na terenie miasta Gdańsk. Przy ujściu zachodnim znajduje się rezerwat Ptasi Raj, który stanowi ważne miejsce żerowania i odpoczynku dla migrujących ptaków blaszkodziobych. Przy przekopie funkcjonuje rezerwat Mewia Łacha, który słynie m.in. z jedynej w Polsce kolonii rybitwy czubatej (Sterna sandvicensis). Piaszczysty materiał niesiony przez rzekę akumuluje się głównie w tym ujściu tworząc duże łachy, które służą jako miejsce lęgów i żerowiska dla ptaków wodno-błotnych. Gniazdują tam m. in. sieweczki obrożne (Charadrius hiaticula), rybitwy białoczelne (Sternula albifrons) czy rybitwy rzeczne (Sterna hirundo). W trakcie przelotów spotkane są tysiące biegusów, brodźców i mew. Mewia Łacha jest też miejscem stwierdzeń wielu bardzo rzadkich ptaków, chociażby mewy karaibskiej (1 stwierdzenie dla Polski) i rybitwy różowej (4 stwierdzenie dla Polski). Z pewnością jest to jedno z najważniejszych ornitologicznie miejsc na polskim wybrzeżu.

Konwencja Ramsarska jest układem międzynarodowym, którego celem jest ochrona i zrównoważone użytkowanie wszystkich mokradeł, zwłaszcza jako środowisko życiowe ptactwa wodnego. Skupia ona działania na szczeblu krajowym i lokalnym. Polska jest stroną Konwencji od 22 marca 1978 r.

Tłumaczenie i redakcja: Marcin Przymencki
Oryginalny news na stronie Ramsar.org

Literatura:
Popowski B., 2005, Wyniki badań palinologicznych osadów torfowych z Izerskiego Bagna w Górach Izerskich, Acta Botanica Silesiaca 2
Rubacha S., 2007, Rezerwat „Stawy Przemkowskie”, Ptaki Polskie, nr 1[05]

Zdjęcie w nagłówku: Sieweczka obrożna w Ujściu Wisły, fot. Piotr Bednarek